Strona główna Ludzie Paul Newman (1925-2008): Aktor, reżyser, filantrop. Miał 83 lata.

Paul Newman (1925-2008): Aktor, reżyser, filantrop. Miał 83 lata.

by Oska

Paul Leonard Newman (urodzony 26 stycznia 1925 w Shaker Heights, Ohio, zm. 26 września 2008 w Westport, Connecticut) był legendarnym amerykańskim aktorem, reżyserem, przedsiębiorcą i filantropem. Na dzień dzisiejszy, w 2024 roku, miałby 99 lat. Jego wszechstronna kariera zawodowa, trwająca blisko sześć dekad, przyniosła mu status jednej z ostatnich wielkich gwiazd filmowych XX wieku. Newman był dwukrotnie żonaty; jego drugim, wieloletnim związkiem małżeńskim był ten z aktorką Joanne Woodward, którą poślubił w 1958 roku, tworząc jeden z najsłynniejszych hollywoodzkich duetów. Doczekał się szóstki dzieci.

Po studiach w Yale School of Drama i prestiżowym Actors Studio, Paul Newman zdobył uznanie dzięki swoim wyrazistym rolom w filmach takich jak „Na wschód od Edenu”, „Kotka na gorącym blaszanym dachu” czy „Bilardzista”. Jego działalność poza światem filmu, w tym założenie firmy Newman’s Own i sieci obozów dla dzieci SeriousFun Children’s Network, podkreśla jego głębokie zaangażowanie w poprawę życia innych, czyniąc go postacią niezmiernie inspirującą.

Najważniejsze fakty:

  • Wiek: W 2024 roku miałby 99 lat.
  • Żona/Mąż: Joanne Woodward (od 1958 do jego śmierci).
  • Dzieci: Szóstka dzieci (Scott, Stephanie, Susan, Elinor, Melissa, Claire).
  • Zawód: Aktor, reżyser, przedsiębiorca, filantrop.
  • Główne osiągnięcie: Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w „Kolorze pieniędzy” (1986) oraz stworzenie imperium charytatywnego Newman’s Own.

Podstawowe informacje o Paulu Newmanie

Dane biograficzne

Paul Leonard Newman urodził się 26 stycznia 1925 roku w Cleveland Heights (obecnie Shaker Heights) w stanie Ohio. Jego śmierć nastąpiła 26 września 2008 roku w jego domu w Westport w stanie Connecticut. W chwili śmierci miał 83 lata. Krytycy okrzyknęli go jedną z ostatnich wielkich gwiazd filmowych XX wieku. Jego kariera zawodowa, obejmująca role aktorskie, reżyserskie i działalność biznesową, trwała nieprzerwanie przez blisko sześć dekad, od debiutu w 1949 roku aż do jego śmierci.

Początki kariery i wykształcenie

Paul Newman uzyskał wyższe wykształcenie, kontynuując naukę w Yale School of Drama. Następnie kształcił się w prestiżowym Actors Studio w Nowym Jorku, gdzie pobierał lekcje pod okiem legendarnego Lee Strasberga. Te studia stanowiły fundament jego przyszłej, bogatej kariery aktorskiej i uformowały jego styl gry, oparty na metodzie aktorskiej.

Rodzina i życie prywatne Paula Newmana

Pochodzenie i tożsamość

Ojciec Paula Newmana, Arthur Sigmund Newman Sr., był pochodzenia żydowskiego, synem imigrantów z Węgier i Polski. Sam Paul Newman identyfikował się jako Żyd, często z humorem podkreślając, że bycie Żydem jest „bardziej wymagające”. Ta świadomość swojego dziedzictwa kulturowego i religijnego była ważnym elementem jego tożsamości.

Życie małżeńskie i dzieci

Paul Newman był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Jacqueline Witt (Jackie Witte), z którą miał syna Scotta. Po rozwodzie z Witt, poślubił w 1958 roku aktorkę Joanne Woodward. Ten związek okazał się niezwykle trwały i jest uznawany za jeden z najsłynniejszych w historii Hollywood, trwając aż do śmierci Paula Newmana. Doczekał się łącznie sześciorga dzieci: Scotta, Stephanie, Susan, Elinor (Nell), Melissy i Claire.

Kariera zawodowa Paula Newmana

Debiut sceniczny i filmowy

Paul Newman zadebiutował na Broadwayu w 1953 roku, występując w sztuce Williama Inge’a pt. „Picnic”. To właśnie na tej scenie poznał swoją przyszłą żonę, Joanne Woodward. Jego pierwszy filmowy występ w Hollywood miał miejsce w 1954 roku w obrazie „Srebrny kielich”. Niestety, film okazał się klapą finansową, a sam aktor często z dystansem i pogardą odnosił się do tej produkcji w późniejszych latach.

Przełomowe role i współpraca z innymi gwiazdami

Przełomem w karierze Paula Newmana okazał się rok 1954, kiedy brał udział w zdjęciach próbnych do filmu „Na wschód od Edenu” wraz z Jamesem Deanem. Po tragicznej śmierci Deana, Newman przejął kilka projektów pierwotnie planowanych dla niego, co stało się trampoliną do jego wielkiej kariery. Stworzył niezapomniane kreacje aktorskie, często w duecie z innymi wybitnymi artystami. Szczególnie pamiętne są jego role u boku Elizabeth Taylor w dramacie „Kotka na gorącym blaszanym dachu” (1958) oraz z Robertem Redfordem w kultowych westernach „Butch Cassidy i Sundance Kid” (1969) i „Żądło” (1973). Inne ważne role to między innymi w filmach takich jak „Hud”, „Nieugięty Luke”, „Gorące lato”, „Droga do zatracenia”, „Hudsucker Proxy”, „Empire Falls”, „Fort Apache” oraz „Our Town”. Jego postać w filmie „Bilardzista” również zapisała się w historii kina.

Kariera reżyserska

Paul Newman spróbował swoich sił również jako reżyser. Zadebiutował w tej roli filmem „Rachelo, Rachelo” z 1968 roku, w którym główną rolę powierzył swojej żonie, Joanne Woodward. Reżyseria była kolejnym przejawem jego wszechstronności artystycznej.

Późniejsze projekty

Pod koniec swojej kariery, Paul Newman użyczył głosu postaci Doca Hudsona w animowanym hicie studia Pixar pt. „Auta” (2006). Ta rola pokazała, że jego talent wciąż znajdował nowe formy wyrazu, docierając do młodszego pokolenia widzów.

Nagrody i osiągnięcia Paula Newmana

Wyróżnienia aktorskie

Po latach wybitnych kreacji, Paul Newman wreszcie zdobył upragnionego Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego w 1986 roku. Nagrodę przyznano mu za rolę „Szybkiego Eddiego” Felsona w filmie Martina Scorsese „Kolor pieniędzy”. Było to ukoronowanie jego bogatej kariery aktorskiej.

Nagrody specjalne i honorowe

Akademia Filmowa doceniła całokształt jego twórczości, przyznając mu dwa prestiżowe wyróżnienia specjalne. W 1985 roku otrzymał Nagrodę Honorową za całokształt twórczości, a w 1994 roku uhonorowany został Nagrodą im. Jeana Hersholta za działalność humanitarną. Te nagrody podkreślają nie tylko jego talent aktorski, ale również jego zaangażowanie w pomoc innym.

Inne nominacje i nagrody

Kolekcja trofeów Paula Newmana była imponująca. Posiadał siedem Złotych Globów, nagrodę BAFTA, nagrodę Screen Actors Guild oraz nagrodę Primetime Emmy. Był również dwukrotnie nominowany do nagród Grammy za albumy mówione oraz do nagrody Tony za swoje występy teatralne, co świadczy o jego wszechstronności i uznaniu w różnych dziedzinach sztuki.

Tabela nagród i wyróżnień

Nagroda Rok Kategoria Film/Działalność
Oscar 1986 Najlepszy aktor pierwszoplanowy Kolor pieniędzy
Nagroda Honorowa Akademii Filmowej 1985 Za całokształt twórczości
Nagroda im. Jeana Hersholta 1994 Działalność humanitarna
Złoty Glob Wiele Różne
BAFTA
Screen Actors Guild
Primetime Emmy
Nagroda Grammy Nominowany 2 razy Albumy mówione
Nagroda Tony Nominowany Występy teatralne

Działalność filantropijna i społeczna Paula Newmana

Newman’s Own – imperium dobroczynności

W 1982 roku Paul Newman współzałożył firmę spożywczą „Newman’s Own”. Unikalny model biznesowy tej firmy zakładał przekazywanie wszystkich zysków po opodatkowaniu na cele charytatywne. Do maja 2021 roku firma Newman’s Own przekazała na cele dobroczynne imponującą kwotę ponad 570 milionów dolarów. Nazwa „Newman’s Own” stała się synonimem hojności i zaangażowania społecznego.

SeriousFun Children’s Network

W 1988 roku Paul Newman założył organizację SeriousFun Children’s Network. Jest to sieć letnich obozów, która zapewnia bezpłatną opiekę i niezapomniane doświadczenia dla dzieci cierpiących na poważne choroby. Działalność tej sieci znacząco poprawiła jakość życia tysięcy młodych pacjentów.

Zaangażowanie polityczne

Paul Newman był również aktywny politycznie. Jego zaangażowanie zostało odnotowane, gdy znalazł się na słynnej „liście wrogów” prezydenta Richarda Nixona, zajmując na niej 19. miejsce. Newman uważał to za jedno ze swoich największych osobistych osiągnięć, co świadczy o jego nieustraszoności i gotowości do wyrażania swoich poglądów.

Sport i hobby Paula Newmana

Kariera kierowcy wyścigowego

Paul Newman był nie tylko wybitnym aktorem, ale również profesjonalnym kierowcą wyścigowym. Zainteresowanie tym sportem zrodziło się podczas przygotowań do filmu „Zwycięstwo” (1969). Szybko okazało się, że jego pasja do motoryzacji przerodziła się w poważną karierę sportową.

Sukcesy w wyścigach

Jako kierowca wyścigowy, Paul Newman odnosił znaczące sukcesy. Startował m.in. w prestiżowym wyścigu 24h Le Mans w 1979 roku, gdzie zajął drugie miejsce. W wieku 70 lat przeszedł do historii jako najstarszy kierowca, który wygrał w swojej klasie w wyścigu 24h Daytona w 1995 roku. Jego osiągnięcia na torze dowodzą determinacji i talentu.

Zespół wyścigowy Newman/Haas Racing

Poza karierą indywidualną, Paul Newman był współwłaścicielem odnoszącego liczne sukcesy zespołu wyścigowego Newman/Haas Racing. Zespół ten rywalizował w serii IndyCar, zdobywając wiele zwycięstw i przyczyniając się do rozwoju tego sportu w Stanach Zjednoczonych.

Chronologia kariery Paula Newmana

  • 1949: Debiut zawodowy.
  • 1953: Debiut na Broadwayu w sztuce „Picnic”.
  • 1954: Pierwszy film w Hollywood – „Srebrny kielich”.
  • 1958: Rola w filmie „Kotka na gorącym blaszanym dachu”. Ślub z Joanne Woodward.
  • 1969: Role w filmach „Butch Cassidy i Sundance Kid” oraz „Zwycięstwo”.
  • 1973: Rola w filmie „Żądło”.
  • 1986: Zdobycie Oscara za rolę w filmie „Kolor pieniędzy”.
  • 2006: Użyczenie głosu postaci Doca Hudsona w filmie „Auta”.
  • 2008: Śmierć Paula Newmana.

Inne role i projekty

Głos w filmie animowanym

Pod koniec życia, Paul Newman użyczył swojego charakterystycznego głosu postaci Doca Hudsona w popularnym animowanym filmie studia Pixar pt. „Auta” (2006). Ta rola, choć znacząco różna od jego wcześniejszych kreacji aktorskich, przyniosła mu uznanie wśród młodszej widowni.

Służba wojskowa

Paul Newman służył w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych podczas II wojny światowej na Pacyfiku. Pełnił funkcję radiotelegrafisty i strzelca ogonowego w bombowcach torpedowych Avenger. Jego doświadczenia wojenne miały wpływ na jego późniejsze życie i perspektywę.

Zdrowie i ostatnie lata życia

W ostatnich latach swojego życia Paul Newman zmagał się z chorobą nowotworową. Zmarł na raka płuc w otoczeniu rodziny w swoim domu w Westport w stanie Connecticut. Jego śmierć 26 września 2008 roku była wielką stratą dla świata sztuki i filantropii.

Ciekawostki z życia Paula Newmana

Podczas służby w marynarce Paul Newman uniknął śmierci dzięki niezwykłemu zbiegowi okoliczności. Pilot jego samolotu miał ból ucha i został uziemiony, podczas gdy reszta ich eskadry zginęła w ataku kamikaze. To wydarzenie z pewnością ukształtowało jego postrzeganie życia i śmierci.

Jako dziecko, w wieku 7 lat, Paul Newman zagrał swoją pierwszą rolę błazna nadwornego w szkolnym przedstawieniu o Robin Hoodzie. Był znany z wielkiej skromności i dystansu do swojej sławy, woląc skupiać się na wyścigach samochodowych i działalności charytatywnej niż na hollywoodzkim blichtrze.

Paul Newman pokazał, że można odnieść sukces w wielu dziedzinach życia, jednocześnie kierując się głębokim poczuciem odpowiedzialności i empatii wobec innych. Jego życie stanowi inspirację do działania i dzielenia się dobrem, a jego dziedzictwo wciąż żyje poprzez fundacje i organizacje, które współtworzył.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Ile dzieci miał Paul Newman?

Paul Newman miał sześć córek. Trzy z nich zmarły przedwcześnie, a jedna z nich, Nell Newman, kontynuowała jego dziedzictwo w branży spożywczej.

Czy Paul Newman palił papierosy?

Tak, Paul Newman palił papierosy przez znaczną część swojego życia. Przyznał, że był uzależniony od nikotyny, choć starał się rzucić nałóg.

Czy Laraine Newman jest spokrewniona z Paulem Newmanem?

Nie, Laraine Newman nie jest bezpośrednio spokrewniona z Paulem Newmanem. Jest ona aktorką i komiczką, znaną z programu „Saturday Night Live”, ale ich pokrewieństwo nie jest bliskie.

Kim była pierwsza żona Paula Newmana?

Pierwszą żoną Paula Newmana była Jackie Witte. Pobrali się w 1949 roku i mieli razem trójkę dzieci: Scott, Susan i Stephanie.

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Newman