Ludwig Mies van der Rohe, urodzony jako Maria Ludwig Michael Mies 27 marca 1886 roku w Akwizgranie, był jednym z najwybitniejszych architektów XX wieku, którego koncepcje i projekty na zawsze odmieniły oblicze architektury modernistycznej. Na [maj 2024] ma 138 lat. Jego życie, zakończone 17 sierpnia 1969 roku w Chicago, było nieustannym dążeniem do perfekcji, co najlepiej oddają jego słynne aforyzmy: „mniej znaczy więcej” oraz „Bóg tkwi w szczegółach”. Przez większość życia związany z Niemcami, w 1944 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie, symbolizując nowe otwarcie i skupienie się na międzynarodowej karierze. Jego twórczość, głęboko zakorzeniona w filozofii i dążeniu do czystej formy, wywarła niezatarty wpływ na kształtowanie przestrzeni miejskich na całym świecie.
Życie osobiste Miesa van der Rohe było równie złożone jak jego projekty architektoniczne. W 1913 roku poślubił Adele Auguste Bruhn, z którą miał trzy córki: Dorotheę, Marianne i Waltraut. Małżeństwo to jednak zakończyło się separacją w 1918 roku. W późniejszych latach nawiązał bliską, trwającą dekady relację z projektantką Lilly Reich, z którą intensywnie współpracował zawodowo. Od 1940 roku aż do śmierci jego główną towarzyszką życia była artystka Lora Marx.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [maj 2024] ma 138 lat.
- Żona/Mąż: Adele Auguste Bruhn (do 1918), Lilly Reich (partnerka), Lora Marx (partnerka).
- Dzieci: Dorothea, Marianne, Waltraut (z Adą Bruhn), syn z nieślubnego związku.
- Zawód: Architekt, projektant mebli.
- Główne osiągnięcie: Kształtowanie architektury modernistycznej, projekty takie jak Seagram Building czy Pawilon Barceloński, filozofia „mniej znaczy więcej”.
Podstawowe informacje o życiu i pochodzeniu
Ludwig Mies van der Rohe, urodzony jako Maria Ludwig Michael Mies 27 marca 1886 roku w Akwizgranie, przyszedł na świat w rodzinie o rzemieślniczych korzeniach. Jego decyzja o dodaniu do nazwiska panieńskiego nazwiska matki oraz niderlandzkiego łącznika „van der” była świadomym zabiegiem budowania własnej tożsamości architektonicznej, odcinającej się od przeszłości i dążącej do prestiżu berlińskiej elity. Przez pierwsze 58 lat życia posiadał obywatelstwo niemieckie, jednak w 1944 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie, co symbolizowało jego aklimatyzację i pełne zaangażowanie w rozwój architektoniczny w Stanach Zjednoczonych. Jego filozofia projektowania, którą najlepiej oddają słowa „mniej znaczy więcej” oraz „Bóg tkwi w szczegółach”, stała się fundamentem dla całego pokolenia architektów i projektantów.
Rodzina i życie prywatne
Życie osobiste Ludwiga Miesa van der Rohe było naznaczone złożonymi relacjami i znaczącymi partnerstwami. W 1913 roku poślubił Adele Auguste Bruhn, córkę zamożnego przemysłowca, jednak ich małżeństwo nie przetrwało próby czasu i zakończyło się separacją w 1918 roku. Z tego związku narodziły się trzy córki: Dorothea, Marianne i Waltraut. W tym samym okresie, podczas służby wojskowej, Mies został ojcem syna pochodzącego ze związku pozamałżeńskiego. Później, od 1925 roku, nawiązał bliską i twórczą relację z projektantką Lilly Reich, która trwała do momentu jego emigracji. Od 1940 roku aż do śmierci jego główną towarzyszką życia była artystka Lora Marx.
Dzieci z małżeństwa z Adą Bruhn
- Dorothea (1914–2008)
- Marianne (1915–2003)
- Waltraut (1917–1959)
Kariera zawodowa i edukacja
Droga Ludwiga Miesa van der Rohe do pozycji jednego z najważniejszych architektów XX wieku rozpoczęła się od praktyki w warsztacie kamieniarskim ojca, a następnie w lokalnych biurach projektowych. Kluczowym etapem jego edukacji było zatrudnienie w studiu Petera Behrensa w Berlinie w latach 1908–1912, gdzie miał okazję współpracować z przyszłymi ikonami modernizmu, takimi jak Le Corbusier i Walter Gropius. Po okresie wojennym, Mies van der Rohe stał się czołową postacią ruchu modernistycznego, a w latach 30. XX wieku objął stanowisko ostatniego dyrektora legendarnego Bauhausu. Po wymuszonym zamknięciu szkoły przez nazistowski reżim, w 1937 roku emigrował do Stanów Zjednoczonych. Tam objął stanowisko dyrektora szkoły architektury w Armour Institute of Technology (później Illinois Institute of Technology – IIT), gdzie zaprojektował kampus, w tym swoje arcydzieło – S.R. Crown Hall.
Już w 1919 roku Mies van der Rohe tworzył wizjonerskie projekty szklanych wieżowców, które wyprzedzały swoją epokę. W Stanach Zjednoczonych zrealizował swoje najważniejsze projekty wysokościowe, które na trwałe wpisały się w krajobraz światowych metropolii. Ukończony w 1958 roku Seagram Building w Nowym Jorku stał się wzorcem dla nowoczesnych biurowców, definiując estetykę i funkcjonalność wieżowców na dekady. Równie przełomowy okazał się kompleks apartamentowców 860–880 Lake Shore Drive w Chicago, który zrewolucjonizował budownictwo mieszkaniowe dzięki zastosowaniu innowacyjnej stalowej konstrukcji i charakterystycznych szklanych elewacji.
Najważniejsze osiągnięcia i nagrody
Ludwig Mies van der Rohe, za swoje wybitne osiągnięcia w dziedzinie architektury, został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami i odznaczeniami. W 1959 roku otrzymał Order Pour le Mérite oraz Królewski Złoty Medal RIBA. W 1960 roku przyznano mu Złoty Medal AIA, najwyższe odznaczenie American Institute of Architects. Kulminacją tych wyróżnień było przyznanie w 1963 roku Prezydenckiego Medalu Wolności, najwyższego cywilnego odznaczenia w Stanach Zjednoczonych, wręczonego przez prezydenta. Te nagrody świadczą o jego globalnym uznaniu i trwałym wpływie na architekturę światową.
Nagrody i wyróżnienia Ludwiga Miesa van der Rohe
| Nazwa nagrody/wyróżnienia | Rok przyznania |
|---|---|
| Order Pour le Mérite | 1959 |
| Królewski Złoty Medal RIBA | 1959 |
| Złoty Medal AIA | 1960 |
| Prezydencki Medal Wolności | 1963 |
Ikoniczne budowle i projekty architektoniczne
Jednym z najbardziej znanych dzieł Ludwiga Miesa van der Rohe jest Pawilon Barceloński, zaprojektowany dla Niemiec na wystawę światową w Barcelonie w 1929 roku. Choć budynek został rozebrany, jego wpływ na modernizm był tak ogromny, że w 1986 roku dokonano jego pełnej rekonstrukcji. Kolejnym europejskim arcydziełem jest Villa Tugendhat w Brnie, ukończona w 1930 roku rezydencja, w której architekt mistrzowsko połączył nowoczesną formę z luksusowymi materiałami. W Stanach Zjednoczonych jednym z najbardziej rozpoznawalnych projektów jest Edith Farnsworth House, zbudowany w latach 1946–1951, często opisywany jako „świątynia zawieszona między niebem a ziemią”. Jego ostatnim wielkim dziełem w Berlinie była Neue Nationalgalerie, ukończona w 1968 roku, stanowiąca kwintesencję jego koncepcji „przestrzeni uniwersalnej”.
Wybrane ikoniczne budowle Ludwiga Miesa van der Rohe
- Pawilon Barceloński (1929, rekonstrukcja 1986)
- Villa Tugendhat w Brnie (1930)
- Edith Farnsworth House (1946–1951)
- Seagram Building w Nowym Jorku (1958)
- 860–880 Lake Shore Drive w Chicago (lata 50. XX wieku)
- Neue Nationalgalerie w Berlinie (1968)
Kontrowersje i relacje z nazistami
Okres działalności Ludwiga Miesa van der Rohe w nazistowskich Niemczech stanowi jedną z bardziej kontrowersyjnych części jego biografii. Mimo że modernizm był zwalczany przez reżim, Mies początkowo próbował odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej, dołączając do Izby Kultury Rzeszy. Jego projekty były oceniane przez nowe władze, a zmiana postrzegania jego twórczości opartej na stali i szkle jako sprzecznej z ideologią narodowosocjalistyczną, ostatecznie skłoniła go do emigracji. Ten okres stanowi przykład trudnych wyborów, przed jakimi stawali artyści w obliczu totalitarnego reżimu.
Warto wiedzieć: Choć modernizm był zwalczany przez nazistów, Mies van der Rohe początkowo podejmował próby adaptacji do nowej rzeczywistości politycznej, co budziło kontrowersje.
Ciekawostki i dziedzictwo
Droga Ludwiga Miesa van der Rohe do kariery architektonicznej obfitowała w nietypowe początki. Na początku swojej kariery pełnił funkcję kierownika budowy Ambasady Cesarstwa Niemieckiego w Sankt Petersburgu. Poza architekturą budynków, Mies van der Rohe zyskał również sławę jako projektant ikonicznych mebli, często tworzonych we współpracy z Lilly Reich. Jego Krzesło Barcelona, zaprojektowane specjalnie na wystawę w 1929 roku, do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych mebli XX wieku. Kolejnym klasykem jest Krzesło Brno, stworzone na potrzeby Villi Tugendhat. Architekt nigdy nie ukończył studiów architektonicznych; był samoukiem, który wiedzę czerpał z praktyki i głębokiej pasji do filozofii. Większość jego projektów opierała się na precyzyjnie matematycznie wyliczonej siatce, a jego zamiłowanie do minimalizmu widoczne było nawet w szczegółach. Działalność Miesa van der Rohe w IIT oraz liczne realizacje w Chicago sprawiły, że miasto to stało się światową stolicą architektury modernistycznej. Do dziś jest on uważany za jednego z „wielkiej czwórki” pionierów modernizmu.
Kluczowe cechy architektoniczne i filozoficzne
- Filozofia projektowania: „mniej znaczy więcej” oraz „Bóg tkwi w szczegółach”.
- Koncepcja „skóry i kości”: architektura oparta na stalowym szkielecie wypełnionym szkłem.
- Wykorzystanie rygorystycznej siatki w projektowaniu.
- Minimalizm w detalu i dbałość o perfekcję wykonania.
- Brak formalnego wykształcenia architektonicznego, samouk.
Mies van der Rohe jako projektant mebli
- Krzesło Barcelona (zaprojektowane na wystawę w 1929 r.)
- Krzesło Brno (stworzone na potrzeby Villi Tugendhat)
- Wykorzystanie nowoczesnych materiałów, np. chromowanej stali.
- Współpraca z Lilly Reich przy projektowaniu mebli.
Podsumowując, Ludwig Mies van der Rohe pozostawił po sobie dziedzictwo, w którym precyzja detalu i esencja formy, zgodnie z jego mottem „Bóg tkwi w szczegółach”, nadal kształtują nasze rozumienie doskonałości w architekturze i designie, czyniąc go postacią o nieprzemijającym znaczeniu w historii sztuki i designu.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Mies_van_der_Rohe
