Marlena Dietrich: Aktorka, ikona, legenda Marlenie poświęcona

0

Marlena Dietrich, a właściwie Marie Magdalene Dietrich, urodzona 27 grudnia 1901 roku w Berlinie, była legendarną niemiecko-amerykańską aktorką i piosenkarką, która na zawsze zapisała się w historii kina i estrady. Jej życie, naznaczone wybitną karierą, zakończyło się 6 maja 1992 roku w Paryżu. Wraz z mężem Rudolfem Sieberem, którego poślubiła w 1923 roku, wychowała córkę Marię Rivę. Jako jedna z największych gwiazd klasycznego Hollywood, Marlene Dietrich zdobyła międzynarodową sławę już w 1930 roku dzięki roli Loli Loli w filmie „Błękitny anioł”, a jej wpływ na kulturę popularną jest nieoceniony.

W 1999 roku American Film Institute sklasyfikował Marlene Dietrich na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood, co świadczy o jej trwałym miejscu w historii kinematografii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na maj 1992 roku miała 90 lat.
• Żona/Mąż: Mąż Rudolf Sieber (zm. 1976).
• Dzieci: Córka Maria Riva.
• Zawód: Aktorka, piosenkarka.
• Główne osiągnięcie: Międzynarodowa sława dzięki roli Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” (1930); ikona kina klasycznego.

Życiorys Marleny Dietrich

Marlena Dietrich, której prawdziwe imię i nazwisko brzmiało Marie Magdalene Dietrich, już jako jedenastolatka, około 1912 roku, połączyła swoje dwa imiona, tworząc charakterystyczny pseudonim „Marlene”. Przyszła na świat 27 grudnia 1901 roku w berlińskiej dzielnicy Schöneberg. Jej życie dobiegło końca 6 maja 1992 roku w Paryżu, w wieku 90 lat. Została pochowana na cmentarzu Städtischer Friedhof III w Berlinie.

Do 1939 roku Marlene Dietrich posiadała obywatelstwo niemieckie, jednak w obliczu narastającego nazizmu, aktorka wyrzekła się go, a w 1939 roku oficjalnie została obywatelką Stanów Zjednoczonych. Była to świadoma decyzja, wyrażająca jej silne przekonania polityczne. Jej status legendy kina został potwierdzony w 1999 roku, kiedy to American Film Institute sklasyfikował ją na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood.

Rodzina i życie prywatne

Matka Marleny Dietrich, Wilhelmina Elisabeth Josefine, pochodziła z zamożnej berlińskiej rodziny o tradycjach jubilerskich i zegarmistrzowskich. Ojciec, Louis Erich Otto Dietrich, pełnił funkcję porucznika policji. Marlene miała starszą siostrę, Elisabeth (1900–1973). Po zakończeniu II wojny światowej, Marlena całkowicie wyparła się jej istnienia, twierdząc, że jest jedynaczką. Powodem tej decyzji było zaangażowanie Elisabeth i jej męża, którzy podczas wojny prowadzili kino w Belsen, z którego korzystali oficerowie nadzorujący obóz koncentracyjny Bergen-Belsen.

17 maja 1923 roku Marlena Dietrich poślubiła Rudolfa Siebera, którego poznała na planie filmu „Tragedia miłości”. Mimo że pozostali małżeństwem aż do jego śmierci na raka w 1976 roku, ich relacja miała specyficzny, daleki od tradycyjnego charakter. Z tego związku narodziła się jedna córka, Maria Elisabeth Sieber, znana jako Maria Riva, urodzona 13 grudnia 1924 roku.

Kariera zawodowa

Początkowo Marlena Dietrich marzyła o karierze koncertowej skrzypaczki, jednak kontuzja nadgarstka pokrzyżowała te plany, kierując ją w stronę teatru i poezji. Przełomową rolą, która przyniosła jej międzynarodową sławę, była ta z 1930 roku. W filmie „Błękitny anioł”, w reżyserii Josefa von Sternberga, wcieliła się w postać kabaretowej piosenkarki Loli Loli, wykonując swój ikoniczny utwór „Falling in Love Again”.

W latach 1930–1935 Marlena Dietrich stworzyła w Hollywood sześć wspólnych filmów z reżyserem Josefem von Sternbergiem dla wytwórni Paramount, w tym takie dzieła jak „Maroko”, „Szanghaj Ekspres” i „Diabeł jest kobietą”. Sternberg odegrał kluczową rolę w kreowaniu jej wizerunku tajemniczej femme fatale, dbając o odpowiednie oświetlenie, zwane „butterfly lighting”, oraz naciskając na utratę wagi przez aktorkę. Pomimo ogromnych zarobków, w maju 1938 roku Marlena Dietrich, podobnie jak Greta Garbo czy Katharine Hepburn, została okrzyknięta przez amerykańskich kiniarzy „trucizną dla box office’u”.

W 1939 roku, za namową von Sternberga, Marlena Dietrich podjęła się nietypowej dla siebie roli salonowej dziewczyny Frenchie w westernie komediowym „Destry znowu w siodle”, grając u boku Jamesa Stewarta. Ta rola okazała się kluczowa dla uratowania jej podupadającej kariery. Po wojnie aktorka zagrała w kilku znaczących produkcjach, takich jak „Sprawa zagraniczna” (1948) Billy’ego Wildera, „Trema” (1950) Alfreda Hitchcocka czy „Wyrok w Norymberdze” (1961).

Od lat 50. do połowy lat 70. XX wieku Marlena Dietrich skupiła się niemal wyłącznie na występach na żywo. W 1953 roku w hotelu Sahara w Las Vegas zarabiała astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za krótki show. Występowała w słynnej, prześwitującej „nagiej sukience” projektu Jeana Louisa, która stała się elementem jej legendy. Od połowy lat 50. jej aranżerem muzycznym był Burt Bacharach, który pomógł jej ukryć ograniczony zasięg głosu (była kontraltem) i stworzył ambitne, jednoosobowe show. Marlena była od niego tak zależna emocjonalnie i zawodowo, że po jego odejściu czuła się „jak robot”. Oprócz śpiewania w kilku językach (niemieckim, angielskim, francuskim), grała na pile muzycznej. Jej ostatnim pojawieniem się przed kamerą był krótki epizod w filmie „Zwyczajny żigolo” (1978) u boku Davida Bowiego.

Wybrane filmy z udziałem Marleny Dietrich:

• Błękitny anioł (1930)
• Maroko (1930)
• Szanghaj Ekspres (1932)
• Diabeł jest kobietą (1935)
• Destry znowu w siodle (1939)
• Sprawa zagraniczna (1948)
• Trema (1950)
• Wyrok w Norymberdze (1961)

Nagrody i osiągnięcia

W swojej bogatej karierze Marlena Dietrich otrzymała jedną nominację do Nagrody Akademii dla najlepszej aktorki za rolę w filmie „Maroko” z 1930 roku. Za swoją działalność podczas II wojny światowej została uhonorowana amerykańskim Medalem Wolności w 1947 roku, który sama uznała za swoje największe osiągnięcie, a także francuską Legią Honorową. W 1968 roku otrzymała specjalną nagrodę Tony za swoje występy na Broadwayu, co stanowiło ukoronowanie jej sukcesów na scenie teatralnej i estradowej.

Najważniejsze nagrody i wyróżnienia:

• Nominacja do Oscara dla najlepszej aktorki za film „Maroko” (1930)
• Amerykański Medal Wolności (1947)
• Francuska Legia Honorowa
• Nagroda Tony (1968)
• Izraelski Medal Waleczności (1965)

Filantropia i postawa polityczna

Pod koniec lat 30. XX wieku, wraz z Billym Wilderem, Marlena Dietrich założyła fundusz pomagający Żydom i dysydentom w ucieczce z nazistowskich Niemiec. W 1937 roku całą swoją gażę z filmu „Rycerz bez zbroi”, która wynosiła 450 000 dolarów, przekazała na pomoc uchodźcom. Podczas II wojny światowej odbyła dwie długie trasy dla USO (1944–1945), występując dla żołnierzy alianckich w Algierii, Włoszech, Francji i Niemczech, często zaledwie kilka kilometrów od linii frontu. Twierdziła, że występuje dla żołnierzy „z przyzwoitości” (aus Anstand). Przypisuje się jej także sprzedaż większej liczby obligacji wojennych niż jakiejkolwiek innej gwieździe tamtego okresu.

W 1965 roku Marlena Dietrich, jako pierwsza kobieta i Niemka, otrzymała izraelski Medal Waleczności w uznaniu za jej niezłomne zasady i przyjaźń wobec narodu żydowskiego. Do dziś pozostaje ona symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową.

Kontrowersje i skandale

Podczas pobytu w Londynie w latach 30. XX wieku, Marlena Dietrich odrzuciła lukratywne kontrakty oferowane przez urzędników partii nazistowskiej, którzy chcieli, aby stała się główną gwiazdą III Rzeszy. Ten wybór spowodował, że podczas trasy koncertowej w 1960 roku spotkała się z protestami rodaków w Niemczech Zachodnich, którzy nazywali ją zdrajczynią. Pod teatrem Titania Palast w Berlinie skandowano „Marlene do domu!”, a aktorka otrzymywała groźby bombowe.

Jej wizerunek często budził kontrowersje. W filmie „Maroko” z 1930 roku wystąpiła we fraku i pocałowała inną kobietę, co w tamtych czasach było skandalem obyczajowym. Często wykorzystywała męski ubiór, w tym cylinder i frak, w swoich występach, by śpiewać piosenki tradycyjnie przypisane mężczyznom, co podkreślało jej androgyniczny styl.

Zdrowie i wypadki

W późniejszych latach życia Marlena Dietrich zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi. W 1965 roku cierpiała na raka szyjki macicy, a także walczyła z uzależnieniem od środków przeciwbólowych i alkoholu. W 1973 roku doznała poważnego urazu uda po upadku ze sceny w Maryland, co wymagało przeszczepu skóry. Ostateczny koniec jej kariery nastąpił 29 września 1975 roku, gdy po kolejnym upadku na scenie w Sydney złamała kość udową.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Marlena Dietrich posiadała szereg unikalnych talentów i doświadczeń. Orson Welles nauczył ją czytania w myślach na potrzeby swojego show „Mercury Wonder Show”. Aktorka wykorzystywała tę umiejętność podczas występów dla żołnierzy, co budziło protesty organizacji kościelnych. Aby zachować młody wygląd, stosowała rygorystyczny makijaż, peruki oraz tymczasowe, niechirurgiczne liftingi twarzy wykonywane za pomocą taśm.

Zdjęcie promocyjne Marleny z filmu „Szanghaj Ekspres” stało się inspiracją dla okładki albumu „Queen II” zespołu Queen oraz teledysku „Bohemian Rhapsody”. Ostatnie lata życia spędziła w swoim paryskim mieszkaniu przy Avenue Montaigne, niemal nie opuszczając łóżka i odmawiając fotografowania się, by ludzie zapamiętali ją piękną. Jej głos, niski i zachrypnięty, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina. Swobodnie posługiwała się niemieckim, angielskim i francuskim, co umożliwiało jej międzynarodową karierę estradową. Mimo wizerunku diwy, Marlena była znana z zamiłowania do gotowania dla przyjaciół i kochanków, często serwując tradycyjne niemieckie potrawy.

Relacja z córką, Marią Rivą, była skomplikowana. W 1992 roku Maria Riva opublikowała kontrowersyjną biografię matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą. Sama Marlena Dietrich, do dziś pozostaje symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową. Jej życie było przykładem odwagi, determinacji i niezależności, które wywarły ogromny wpływ na kulturę światową.

Marlena Dietrich była postacią wybitną, której życie i twórczość na zawsze odcisnęły piętno na historii kina i muzyki. Jej odwaga w podejmowaniu trudnych decyzji, niezłomność w obliczu politycznych nacisków oraz artystyczna wolność sprawiły, że stała się ikoną kultury XX wieku i inspiracją dla wielu pokoleń.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlene_Dietrich