Magellan: Ferdynand – żeglarz, odkrywca. Dookoła świata opłynąć.

0

Ferdynand Magellan, portugalski żeglarz i odkrywca, zasłynął jako dowódca pierwszej wyprawy, która opłynęła świat w latach 1519–1522. Urodzony około 1480 roku, w chwili śmierci na dzisiejszych Filipinach miał około 41 lat. Choć z pochodzenia był Portugalczykiem, po konflikcie z królem Portugalii przeniósł swoją lojalność na dwór hiszpański. Jego największym osiągnięciem jest zaplanowanie i poprowadzenie hiszpańskiej wyprawy, która jako pierwsza w historii opłynęła świat, odkryła przejście między oceanami (Cieśninę Magellana) i dokonała pierwszego europejskiego przepłynięcia Pacyfiku.

W życiu prywatnym Magellan wywodził się z rodziny niższej szlachty portugalskiej. Poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosę, z którą miał dwóch synów, jednak obaj zmarli w bardzo młodym wieku, co przerwało linię jego potomstwa.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 27 kwietnia 1521 roku miał około 41 lat.
• Żona/Mąż: Maria Caldera Beatriz Barbosa.
• Dzieci: Rodrigo de Magallanes, Carlos de Magallanes (zmarli w dzieciństwie).
• Zawód: Odkrywca, żeglarz, admirał.
• Główne osiągnięcie: Dowodzenie pierwszą wyprawą dookoła świata.

Ferdynand Magellan: Życie i Dzieło Wielkiego Odkrywcy

Ferdynand Magellan, urodzony jako Fernão de Magalhães około 1480 roku w północnej części Portugalii, był portugalskim odkrywcą i żeglarzem, którego imię na stałe zapisało się w historii geografii. Choć dokładne miejsce jego narodzin nie jest potwierdzone, region Sabrosa silnie utożsamia się z jego miejscem urodzenia. Magellan wywodził się z rodziny należącej do niższej szlachty portugalskiej; jego ojcem był Pedro de Magalhães, który pełnił funkcję burmistrza miasta, a matką była Alda de Mezquita. Wczesne lata życia spędził na dworze królewskim jako paź królowej Eleonory, żony króla Jana II, co wprowadziło go w kręgi dworskie i polityczne. Po konflikcie z królem Manuelem I, Magellan przeniósł swoją lojalność na dwór hiszpański, stając się poddanym Karola I. Swoje życie zakończył 27 kwietnia 1521 roku na dzisiejszych Filipinach, w wodzostwie Mactan, ginąc w walce od rany zadanej zatrutą strzałą w szyję. Jego głównym i najbardziej doniosłym osiągnięciem jest uznanie go za planistę i lidera hiszpańskiej wyprawy z lat 1519–1522, która jako pierwsza w historii opłynęła świat. W ramach tej epickiej podróży odkryto przejście między oceanami, nazwane później Cieśniną Magellana, a także dokonano pierwszego europejskiego przepłynięcia Pacyfiku.

Życie prywatne i rodzinne Ferdynanda Magellana

Po przeprowadzce do Sewilli w Hiszpanii, Magellan poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosę. Z tego związku narodziło się dwóch synów, Rodrigo i Carlos de Magallanes, jednak obaj zmarli w bardzo młodym wieku, co stanowiło osobistą tragedię dla odkrywcy i przerwało linię jego potomstwa. Z uwagi na śmierć synów, linia rodu Magellana wygasła.

Kariera wojskowa i morska

Służba w Indiach Portugalskich

W marcu 1505 roku, mając 25 lat, Ferdinand Magellan zaciągnął się do floty składającej się z 22 statków, której celem było osadzenie Francisco de Almeidy jako pierwszego wicekróla Indii Portugalskich. Magellan spędził w Indiach Portugalskich osiem lat, zdobywając cenne doświadczenie morskie i bojowe. W tym okresie brał udział w licznych operacjach militarnych, które kształtowały jego umiejętności dowódcze i strategiczne myślenie.

Doświadczenie bojowe i rany

Podczas swojej służby w Indiach Portugalskich, Magellan brał udział w kluczowych bitwach morskich. W 1506 roku został ranny w bitwie pod Cannanore, co świadczy o jego zaangażowaniu i odwadze w starciach. Kolejnym ważnym wydarzeniem była wielka bitwa pod Diu w 1509 roku, w której również brał udział. W 1513 roku, po powrocie z Azji, Magellan został wysłany do walki z marokańską twierdzą Azemmour, gdzie odniósł poważną ranę nogi, przez co do końca życia utykał.

Rola w podboju Malakki

W 1511 roku Magellan odegrał znaczącą rolę w podboju strategicznie ważnej Malakki, znajdującej się pod dowództwem Afonso de Albuquerque. Sukces tej operacji przyniósł mu nie tylko awans, ale także znaczące łupy. Co więcej, podczas tej kampanii Magellan nabył malajskiego niewolnika imieniem Enrique, którego znajomość języków i kultury regionu miała odegrać istotną rolę w przyszłych wyprawach Magellana.

Konflikt z królem Manuelem I i zmiana lojalności

Po powrocie z Azji, Magellan popadł w niełaskę u portugalskiego króla Manuela I. Oskarżenia o nielegalny handel z Maurami oraz odmowa króla co do sfinansowania wyprawy na Moluki drogą zachodnią, doprowadziły do znaczącego pogorszenia jego sytuacji. W rezultacie, w 1517 roku, Magellan podjął decyzję o opuszczeniu Portugalii i przeniesieniu swojej lojalności na dwór hiszpański.

Wyprawa dookoła świata (1519–1522)

W 1518 roku, po uzyskaniu wsparcia od hiszpańskiego króla Karola I, Magellan rozpoczął przygotowania do organizacji swojej najsłynniejszej wyprawy. Zorganizował wyprawę znaną jako „Armada Moluków”, która składała się z pięciu statków: „Trinidad”, „San Antonio”, „Concepcion”, „Victoria” i „Santiago”. Statki te zostały zaopatrzone w zapasy na dwa lata podróży. Jedynym statkiem, który zdołał powrócić do Hiszpanii po zakończeniu wyprawy, była „Victoria”, dowodzona przez Juana Sebastiána Elcano. Wyruszył z Hiszpanii drogą zachodnią 20 września 1519 roku.

Dowodzona przez Magellana wyprawa liczyła około 270 mężczyzn, których pochodzenie było niezwykle zróżnicowane. Stanowili oni międzynarodową załogę, co odzwierciedlało ówczesne realia eksploracji. 60% załogi stanowili Hiszpanie, jednak w jej skład weszli również Portugalczycy, Włosi, Francuzi, Grecy, Flamandowie, Niemcy, Irlandczycy, a nawet jeden Anglik i jeden Malajczyk.

Nominacje i przywileje

W 1518 roku, w uznaniu jego ambitnych planów i potencjału, król Karol I mianował Ferdynanda Magellana admirałem floty hiszpańskiej. Dodatkowo, otrzymał on tytuł Komandora Orderu Santiago, co podkreślało jego wysoką rangę i zaufanie, jakim darzył go hiszpański monarcha.

Odkrycie Pacyfiku

Po żmudnym i niebezpiecznym przejściu przez burzliwą cieśninę na południu Ameryki Południowej, która później została nazwana jego imieniem – Cieśniną Magellana, odkrytą 21 października 1520 roku – Magellan wypłynął na spokojne wody. Nazwał je „Mar Pacifico”, co po hiszpańsku oznacza Morze Spokojne. Odkrycie tego olbrzymiego oceanu i jego nazwanie było jednym z kluczowych momentów wyprawy, otwierającym nowy rozdział w europejskim poznawaniu geografii świata. Okazało się, że Pacyfik jest znacznie większy, niż przypuszczano, co stanowiło ogromne wyzwanie dla załogi.

Dokończenie misji przez załogę

Po śmierci Ferdynanda Magellana 27 kwietnia 1521 roku na wyspie Mactan, dowództwo nad wyprawą przejął Juan Sebastián Elcano. To pod jego kierownictwem statek „Victoria” dokończył podróż przez Ocean Indyjski i opłynął Afrykę, docierając do Hiszpanii 6 września 1522 roku. Elcano zdołał doprowadzić do kraju jedynie 18 członków pierwotnej załogi, ale misja została ukończona – świat został po raz pierwszy opłynięty. To dzięki determinacji pozostałych członków załogi i przywództwu Elcano, wizja Magellana stała się rzeczywistością i została udokumentowana.

Warto wiedzieć: Juan Sebastián Elcano jako pierwszy dokończył okrążenie Ziemi, doprowadzając statek „Victoria” do Sanlúcar de Barrameda 28 listopada 1522 roku.

Kontrowersje i incydenty związane z wyprawą

Oskarżenia o zdradę i działania króla Portugalii

Przejście Ferdynanda Magellana do służby hiszpańskiej zostało przez króla Portugalii Manuela I uznane za osobistą zniewagę i zdradę. Istnieją przekazy, według których król nakazał wandalizm posiadłości Magellana w Sabrosie. Według niektórych źródeł, Manuel I miał nawet planować zabójstwo swojego byłego podwładnego, co świadczy o głębokości konfliktu między nimi i politycznym napięciu związanym z wyprawą. Te działania miały na celu utrudnienie Magellanowi realizacji jego planów i zdyskredytowanie go.

Bunt na statkach podczas zimowania

Podczas zimowania w Patagonii, Magellan musiał zmierzyć się z poważnym kryzysem w swojej flocie. Część załogi, niezadowolona z warunków, dowodzenia lub kierunku podróży, wszczęła serię buntów. Magellan, wykazując się stanowczością i determinacją, zdołał stłumić te bunty przed dotarciem do kluczowej cieśniny. To wydarzenie pokazuje, jak trudne było dowodzenie tak zróżnicowaną i zmęczoną załogą w ekstremalnych warunkach.

Pościg portugalskiej floty

Gdy Magellan wypłynął na otwarte morze w sierpniu 1519 roku, król Portugalii nie zamierzał pozostawić tej sytuacji bez reakcji. Wysłał za nim flotę wojenną z misją przechwycenia go i uniemożliwienia realizacji jego planów. Jednakże, dzięki sprytowi i umiejętnościom nawigacyjnym, hiszpańskim statkom udało się uniknąć pojmania przez portugalskie okręty, co pozwoliło kontynuować wyprawę w kierunku zachodnim. Jednym z incydentów była ucieczka statku „San Antonio” z floty Magellana.

Kluczowe osiągnięcia i ciekawostki

Ferdynand Magellan jest powszechnie uznawany za pierwszego człowieka, który zaplanował i rozpoczął podróż dookoła świata. Choć sam zginął w trakcie wyprawy, jego wizja została zrealizowana przez jego załogę. Co ciekawe, dzięki temu, że w latach 1505–1512 dotarł do Azji Południowo-Wschodniej płynąc na wschód, a następnie w 1521 roku dotarł tam ponownie płynąc na zachód, Ferdinand Magellan stał się pierwszym człowiekiem w historii, który dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej. Jego podróż otworzyła drogę do dalszych eksploracji i zmieniła postrzeganie rozmiaru i kształtu Ziemi.

Odkrycie Cieśniny Magellana

Jednym z najważniejszych odkryć dokonanych podczas wyprawy Magellana było znalezienie przejścia między Oceanem Atlantyckim a Oceanem Spokojnym. Po wielu trudach i eksploracji południowych wybrzeży Ameryki Południowej, Magellan odkrył cieśninę, która została później nazwana jego imieniem – Cieśniną Magellana. To odkrycie było kluczowe dla umożliwienia opłynięcia świata drogą zachodnią i miało ogromne znaczenie dla przyszłej żeglugi i geografii.

Wpływ listów Francisco Serrão na planowanie wyprawy

Kluczową rolę w planowaniu wyprawy odegrały listy od przyjaciela Magellana, Francisco Serrão. Serrão osiedlił się na Molukach, znanych jako Wyspy Korzenne, i przesyłał Magellanowi cenne informacje o bogatych w przyprawy terytoriach. Te relacje z Moluków były głównym motorem napędowym dla Magellana i jego dążenia do znalezienia zachodniej drogi do tych bogatych ziem, co stanowiło główny cel wyprawy dla hiszpańskiej korony, która chciała uzyskać dostęp do cennych przypraw. Wyprawa ta miała na celu zdobycie 26 ton goździków.

Rola niewolnika Enrique

Malajski niewolnik Enrique, którego Magellan nabył w Malakce, okazał się niezwykle ważną postacią w kontekście wyprawy. Magellan twierdził przed królem Karolem I, że Enrique pochodzi z Wysp Korzennych. Ta informacja miała służyć jako dowód na to, że wyspy te leżą w hiszpańskiej strefie wpływów, zgodnie z traktatem z Tordesillas. Enrique, jako osoba znająca lokalne języki i zwyczaje, mógł również okazać się nieocenionym tłumaczem i pośrednikiem podczas kontaktu z rdzennymi mieszkańcami.

Naukowe podejście do planowania wyprawy

Przed wyruszeniem w swoją epokową podróż, Magellan wykazał się naukowym podejściem do planowania. Poświęcił się studiowaniu najnowszych map morskich dostępnych w tamtych czasach i aktywnie współpracował z kosmografem Rui Faleiro. Razem badali możliwość istnienia przejścia z Atlantyku na Pacyfik, co wymagało dogłębnej analizy dostępnych danych geograficznych i astronomicznych. Takie przygotowanie naukowe pozwoliło mu na opracowanie ambitnego i wykonalnego planu wyprawy, która ostatecznie zmieniła bieg historii.

• Rodzice: Pedro de Magalhães i Alda de Mezquita.
• Żona: Maria Caldera Beatriz Barbosa.
• Synowie: Rodrigo de Magallanes, Carlos de Magallanes (obaj zmarli w młodym wieku).

• Statki biorące udział w wyprawie: „Trinidad”, „San Antonio”, „Concepcion”, „Victoria”, „Santiago”.
• Jedyny statek, który powrócił do Hiszpanii: „Victoria”.

Warto wiedzieć: Dzięki temu, że w latach 1505–1512 dotarł do Azji Południowo-Wschodniej płynąc na wschód, a w 1521 roku dotarł tam ponownie płynąc na zachód, Ferdinand Magellan stał się pierwszym człowiekiem w historii, który dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej.

Ferdynand Magellan, mimo że nie doczekał końca swojej triumfalnej podróży, pozostawił po sobie dziedzictwo niezrównane w historii odkryć geograficznych. Jego determinacja, umiejętności nawigacyjne i odwaga doprowadziły do pierwszej udokumentowanej wyprawy dookoła świata, która na zawsze zmieniła ludzkie postrzeganie Ziemi. Jego odkrycia otworzyły nowe szlaki handlowe i morskie, a jego imię na trwałe zapisało się w annałach eksploracji, inspirując kolejne pokolenia do przekraczania nieznanych granic.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Magellan