Li Bai – Poeta Nieśmiertelny: Życie i Twórczość Wielkiego Poety Li Bai

0

Li Bai, znany również jako Li Po lub Li Bo, urodzony w 701 roku, jest jednym z najwybitniejszych poetów chińskiej dynastii Tang, którego twórczość do dziś stanowi fundament chińskiej literatury. W roku 2024, na który przypadają obchody 1323. rocznicy jego urodzin, jego poezja wciąż inspiruje swoją głębią, pasją do życia oraz zamiłowaniem do wolności i piękna natury. Choć nie posiadał formalnego wykształcenia urzędniczego, jego niebywały talent poetycki otworzył mu drzwi na dwór cesarski i zapewnił mu miejsce wśród legendarnych postaci chińskiej kultury. Jego życie, pełne barwnych przygód, kontrowersji i głębokich refleksji, znalazło swoje odzwierciedlenie w bogatym dorobku literackim, który na zawsze wpisał się w kanon światowej literatury.

Li Bai miałby obecnie 1323 lata. Jego żona, choć dokładne szczegóły jego licznych związków są trudne do ustalenia, pochodziła z wpływowych rodów. Poeta doczekał się potomstwa, jednak informacje na ten temat są skąpe. Jego głównym i niekwestionowanym osiągnięciem jest status „Nieśmiertelnego Poety”, który zyskał dzięki swojej wybitnej twórczości, kształtującej chińską poezję przez wieki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 1323 lata (na rok 2024)
• Żona/Mąż: Cztery małżeństwa, szczegóły nieznane
• Dzieci: Potomstwo znane, szczegóły skąpe
• Zawód: Poeta, uczony
• Główne osiągnięcie: Status „Nieśmiertelnego Poety” (Shixian)

Kim jest Li Bai?

Podstawowe informacje biograficzne

Li Bai, którego imię w pinyin brzmi Lǐ Bái, to postać o niekwestionowanej renomie w historii chińskiej literatury, znana również pod wariantami zapisu Li Po lub Li Bo. Urodził się w 701 roku w Suyab, mieście położonym na pograniczu ówczesnych Chin, na terenie dzisiejszego Kirgistanu. Jego rodzina prowadziła tam interesy handlowe. Li Bai posługiwał się również imieniem grzecznościowym Taibai (太白), które oznaczało „Wielką Biel”, nawiązując do planety Wenus. Jego twórczość, pełna pasji i głębokiej refleksji, do dziś stanowi inspirację dla czytelników na całym świecie.

Warto wiedzieć: Współcześni obdarzyli go licznymi barwnymi przydomkami, podkreślającymi jego niezwykłość. Nazywano go „Nieśmiertelnym Poetą” (Shixian), „Nieśmiertelnym Picia” (Jiuxiān) lub „Wygnanym Nieśmiertelnym” (Zhéxiānrén). Ze względu na swoją odwagę i biegłość w posługiwaniu się mieczem, zyskał również miano „Poety-Błędnego Rycerza” (Shīxiá).

Pochodzenie i wczesne lata życia

Pochodzenie rodziny Li Bai owiane jest pewną tajemnicą. Około piątego roku życia, jego ojciec, Li Ke, potajemnie przeniósł rodzinę do Syczuanu, w okolice Chengdu. Przeprowadzka ta mogła sugerować chęć uniknięcia pewnych zobowiązań lub specyficznego statusu. Li Bai sam utrzymywał, że jest spokrewniony z rodem królewskim dynastii Tang, wywodząc swoje korzenie od Li Gao, założyciela państwa Zachodnie Liang. Ta aspiracja do królewskiego pochodzenia podkreślała jego ambicje i poczucie własnej wartości. Wczesne lata jego życia, do około dwudziestego roku życia, były naznaczone burzliwą młodością. Przyznał w swojej autobiografii, że w wieku 15 lat pasjonował się szermierką, a w ramach tradycji błędnego rycerstwa (youxia) miał na koncie nawet zabicie kilku mężczyzn. Świadczy to o jego porywczej naturze i skłonności do przygód.

Rodzina i życie prywatne

Życie osobiste Li Bai było równie barwne, co jego twórczość. Poeta żenił się aż cztery razy, a jego wybory małżeńskie często wiązały się z kobietami pochodzącymi z wpływowych rodów. Szczegóły dotyczące jego potomstwa nie są szeroko opisywane w dostępnych źródłach, jednak jego liczne związki i małżeństwa świadczą o jego dynamicznym życiu uczuciowym. Jego burzliwa młodość, naznaczona zamiłowaniem do szermierki i tradycji rycerskich, stanowiła ważny element kształtujący jego osobowość. Poza tym, poeta był znany z niepohamowanego apetytu na życie i alkohol. Jego zamiłowanie do trunków było tak duże, że współtworzył nieformalne stowarzyszenie „Sześciu Próżniaków z Bambusowego Potoku”, co podkreśla jego wolnomyślicielski i hedonistyczny styl życia. Hojność wobec potrzebujących była kolejną cechą jego charakteru; w ciągu zaledwie roku rozdał znaczną część swojego majątku przyjaciołom i ubogim, których spotykał na swojej drodze.

Kariera i twórczość

Status „Złotego Wieku” literatury

Li Bai, wraz ze swoim przyjacielem Du Fu, jest uważany za filar rozkwitu poezji dynastii Tang. Ten okres, nazywany „Złotym Wiekiem Poezji Chińskiej”, był czasem niezwykłego rozwoju artystycznego, a twórczość tych dwóch mistrzów stanowi jego kulminację. Ich poezja, choć odmienna w stylu i tematyce, wspólnie definiowała literacką epokę. Li Bai, choć nie posiadał formalnego wykształcenia urzędniczego, dysponował ogromną wiedzą i ambicjami politycznymi. Zamiast podchodzić do państwowych egzaminów urzędniczych, co było wówczas tradycyjną ścieżką kariery, wybrał drogę protekcji politycznej. Jego talent poetycki był tak wybitny, że zapewnił mu dostęp do najwyższych kręgów władzy.

Dorobek literacki i antologie

Do czasów współczesnych przetrwało około 1000 wierszy przypisywanych Li Baiowi. Ten imponujący dorobek literacki stanowi cenny zbiór dla badaczy literatury i miłośników poezji. Jego utwory są cenione za bogactwo obrazowania, emocjonalną głębię i mistrzostwo formy. Mimo upływu wieków, dzieła Li Bai nadal fascynują swoją aktualnością i uniwersalnością tematów. Poezja Li Bai, ze względu na swój unikalny styl i wyrazistość, znalazła swoje miejsce w licznych antologiach chińskiej literatury, a także w przekładach na języki obce, co świadczy o jej ponadczasowym charakterze. The Chinese poet Li Bai, jak często określano, pozostawił po sobie dziedzictwo, które wciąż inspiruje.

Służba na dworze cesarskim

W 742 roku, dzięki rekomendacji taoistycznego kapłana Wu Yuna, Li Bai został wezwany przez cesarza Xuanzonga do stolicy Chang’an. Jego talent poetycki zyskał uznanie na najwyższym szczeblu, a sam cesarz był tak zachwycony jego twórczością, że osobiście podawał mu jedzenie i przygotowywał dla niego zupę. Był to niespotykany zaszczyt, świadczący o wyjątkowej pozycji, jaką poeta zajmował na dworze. Służba ta, choć krótka, była znaczącym okresem w jego życiu, pozwalającym na bliskie obcowanie z władzą i dworskim życiem, co z pewnością znalazło odzwierciedlenie w jego poezji. The Chinese poet Li Bai, jak go często nazywano, był postacią, której talent potrafił oczarować samego władcę.

Najważniejsze osiągnięcia i uznanie

Uznanie za „Bóstwo Poezji”

Li Bai osiągnął najwyższy możliwy status w świecie literatury – został uznany za „Nieśmiertelnego”. Jego wiersze stały się wzorcami dla przyszłych pokoleń poetów i uczonych. To miano, „Nieśmiertelny Poeta” (Shixian), odzwierciedlało nie tylko jego wybitny talent, ale także pewną transcendentną jakość jego twórczości. Jego poezja, często inspirowana naturą, przyjaźnią, alkoholem i wolnością, wznosiła się ponad codzienne troski, dotykając uniwersalnych prawd o ludzkiej egzystencji. Li Tai-po, jak go również nazywano, swoim kunsztem literackim zasłużył na miano jednego z największych artystów w historii Chin. Jego wiersze są symbolem doskonałości chińskiej poezji.

Wpływ na kulturę Zachodu

Wpływ Li Bai wykracza daleko poza granice Chin. W 1915 roku słynny amerykański poeta Ezra Pound opublikował zbiór „Cathay”, który zawierał adaptacje 11 z 19 wierszy Li Baia. Było to przełomowe wydarzenie, które wprowadziło twórczość chińskiego poety do zachodniego obiegu literackiego. Przekłady i interpretacje Pounda przyczyniły się do popularyzacji Li Bai w kręgach literackich Europy i Ameryki, ukazując uniwersalność jego poezji i jej zdolność do przekraczania barier kulturowych i językowych. Ezra Pound, poprzez swoją pracę dla Columbia University Press, pomógł w promocji Li Bai jako jednego z najważniejszych głosów w światowej literaturze. The works of Li, przetłumaczone i zaadaptowane, zyskały nowe życie i znaczenie w kontekście zachodniej cywilizacji.

Inspiracja dla Gustava Mahlera

Twórczość Li Baia wywarła również znaczący wpływ na muzykę. Jego poezja stała się fundamentem dla cyklu pieśni symfonicznych „Das Lied von der Erde” (Pieśń o ziemi) autorstwa wybitnego austriackiego kompozytora Gustava Mahlera. Mahler, zainspirowany tłumaczeniami wierszy Li Bai, stworzył dzieło, które harmonijnie łączyło potęgę orkiestry z liryzmem poezji, eksplorując tematy życia, śmierci i przemijania. To muzyczne przetworzenie poezji Li Bai ukazuje jej wszechstronność i zdolność do inspiracji w różnych dziedzinach sztuki. Jest to kolejny dowód na ponadczasowość i uniwersalność przekazu chińskiego poety.

Osobowość i życie

Hojność wobec potrzebujących

Li Bai, pomimo swojego często burzliwego i hedonistycznego trybu życia, wykazywał się również wielką hojnością. W ciągu zaledwie roku rozdał znaczną część swojego majątku potrzebującym przyjaciołom i ubogim, których spotykał na swojej drodze. Ta cecha charakteru świadczy o jego empatii i wrażliwości na los innych. Jego życie, naznaczone zarówno chwilami splendoru na dworze cesarskim, jak i okresami wygnania i trudności, kształtowało jego poglądy na życie i ludzką kondycję. Poeta Li Bai, choć znany z zamiłowania do wina i wolności, potrafił również dzielić się swoim bogactwem i okazać współczucie.

Zamiłowanie do wina i wolności

Poeta był znany z niepohamowanego apetytu na życie i alkohol. Jego zamiłowanie do trunków było legendą, a wiele jego wierszy jest bezpośrednio związanych z piciem wina i celebracją wolności. Współtworzył nieformalne stowarzyszenie „Sześciu Próżniaków z Bambusowego Potoku”, co podkreśla jego niechęć do konwenansów i pragnienie życia w zgodzie z własnymi zasadami. Ta postawa, często określana jako „youxia” – błędny rycerz, wpływała na jego sposób postrzegania świata i kreowania rzeczywistości w swoich utworach. Wolność, zarówno osobista, jak i duchowa, była dla niego najwyższą wartością, co wielokrotnie podkreślał w swojej poezji.

Śmierć i kontrowersje

Legendarna śmierć w pogoni za księżycem

Według popularnego podania, śmierć Li Bai była równie niezwykła, co jego życie. Legenda głosi, że pijany poeta utonął w rzece, próbując z łodzi schwytać odbicie księżyca w tafli wody. Choć ta opowieść może być apokryficzna, doskonale oddaje romantyczny i nieco melancholijny obraz postaci, jaką był Li Bai – artysty pogrążonego w świecie marzeń i piękna, często zatracającego się w swoich uniesieniach. Ta symboliczna śmierć podkreśla jego głębokie związki z naturą i nocnym niebem, które często pojawiały się w jego poezji.

Udział w rebelii i wyrok śmierci

Życie Li Bai nie było pozbawione dramatycznych zwrotów akcji i poważnych konsekwencji. Podczas buntu An Lushana, poeta zaangażował się w działalność polityczną po stronie księcia Yong. Działanie to zostało uznane za zdradę stanu, a Li Bai został skazany na śmierć. Na szczęście, dzięki interwencji wpływowych przyjaciół, w tym generała Guo Ziyi, któremu Li Bai kiedyś uratował życie, wyrok śmierci został zamieniony na wygnanie. Ten incydent pokazuje, jak głęboko poeta był zaangażowany w sprawy polityczne i jak ryzykowna potrafiła być jego postawa. Rebellion of An Lushan był okresem wielkiego chaosu i niepewności w historii dynastii Tang, a udział w nim mógł mieć tragiczne skutki.

Konflikt na dworze cesarskim

Li Bai popadł również w konflikt z potężnym eunuchiem Gao Lishi, co doprowadziło do jego wydalenia z dworu cesarskiego. Legenda głosi, że pijany Li Bai zmusił eunucha do zdjęcia mu butów, co było aktem skrajnej arogancji i braku szacunku wobec osoby o tak wysokiej pozycji. Ten incydent, choć może wydawać się trywialny, ilustruje porywczą naturę poety i jego skłonność do lekceważenia dworskich konwenansów, zwłaszcza pod wpływem alkoholu. Konflikt ten, podobnie jak jego zaangażowanie w rebelię, zakończył jego karierę na dworze cesarskim, zmuszając go do ponownego życia w podróżach i poszukiwaniu natchnienia.

Ciekawostki

Talent kaligraficzny

Oprócz swojego niezaprzeczalnego talentu poetyckiego, Li Bai posiadał również zdolności kaligraficzne. Do dziś zachował się jedyny potwierdzony rękopis jego autorstwa zatytułowany „Shangyangtai” (Wstępując na taras Shangyang). Ten dokument stanowi cenny dowód na jego wszechstronność artystyczną i jest ważnym zabytkiem chińskiej sztuki piśmienniczej. Kaligrafia była w Chinach sztuką równie cenioną co poezja, a umiejętność pięknego pisania była oznaką wykształcenia i wyrafinowania.

Wpływ na Beat Generation

W XX wieku postać Li Baia stała się ikoną dla amerykańskich pisarzy z kręgu Beat Generation, takich jak Gary Snyder. Jego twórczość, pełna wolności, buntu i poszukiwania duchowości, rezonowała z ideami tego ruchu literackiego. Li Bai, jako mistrz spontaniczności i artystycznej ekspresji, stał się wzorem dla pisarzy, którzy kwestionowali konwencje społeczne i artystyczne. Jego poezja, przetłumaczona i zinterpretowana przez takich twórców jak Gary Snyder, przyczyniła się do odrodzenia zainteresowania klasyczną chińską literaturą w Stanach Zjednoczonych i wpłynęła na kształtowanie się współczesnej poezji. The Chinese poet, Li Bai, nadal inspiruje kolejne pokolenia artystów.

Przydomki Li Bai

• Nieśmiertelny Poeta (Shixian)
• Nieśmiertelny Picia (Jiuxiān)
• Wygnany Nieśmiertelny (Zhéxiānrén)
• Poeta-Błędny Rycerz (Shīxiá)

Kluczowe etapy życia Li Bai

Li Bai, mistrz poezji dynastii Tang, pozostawił po sobie dziedzictwo nieśmiertelnej twórczości, która pomimo upływu wieków, wciąż porusza serca i umysły, przypominając o pięknie życia i nieustannej pogoni za wolnością. Jego życie, choć burzliwe, jest świadectwem tego, jak głęboko sztuka może wpływać na nasze postrzeganie świata i samego siebie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Li_Bai