John Watts Young (urodzony 24 września 1930 w San Francisco, zmarł 5 stycznia 2018 w Houston) był jednym z najwybitniejszych amerykańskich astronautów, którego niezwykła kariera w NASA trwała ponad cztery dekady. Jest dziewiątym człowiekiem, który postawił stopę na Księżycu, dowodząc misją Apollo 16 w 1972 roku. Young zasłynął jako jedyny astronauta w historii NASA, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym. Jego życie zakończyło się w wieku 87 lat, a pośmiertnie został pochowany z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington, co podkreśla jego status bohatera narodowego i pioniera eksploracji kosmosu.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 5 stycznia 2018 roku miał 87 lat.
- Żona/Mąż: Brak informacji w dostarczonym tekście.
- Dzieci: Brak informacji w dostarczonym tekście.
- Zawód: Astronauta, pilot testowy, oficer Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.
- Główne osiągnięcie: Dowodzenie misją Apollo 16 i lądowanie na Księżycu, pierwszy lot wahadłowca kosmicznego.
John Watts Young: Ikona Kosmicznej Eksploracji
Podstawowe Informacje Biograficzne
John Watts Young urodził się 24 września 1930 roku w San Francisco. Jego życiowa podróż zakończyła się 5 stycznia 2018 roku w Houston, w wieku 87 lat. Pochowano go z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington, co stanowi wyraz uznania dla jego niezwykłych zasług jako bohatera narodowego i pioniera eksploracji kosmosu. Young zapisał się w annałach historii jako dziewiąty człowiek, który postawił stopę na Księżycu, pełniąc funkcję dowódcy misji Apollo 16 w 1972 roku. Jego dorobek jest unikalny – jest jedynym astronautą w historii NASA, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym (Space Shuttle).
Rodzina i Życie Prywatne
Dzieciństwo Johna Younga przypadło na trudne czasy Wielkiego Kryzysu, co zmuszało jego rodzinę do częstych przeprowadzek. W wieku zaledwie pięciu lat przeżył rodzinną tragedię, gdy u jego matki zdiagnozowano schizofrenię, co skutkowało jej stałym pobytem w szpitalu stanowym. Okres II wojny światowej przyniósł kolejne wyzwania – po ataku na Pearl Harbor, jego ojciec wstąpił do marynarki, pozostawiając młodego Johna i jego brata pod opieką gospodyni domowej. W czasach studenckich na Georgia Institute of Technology, John Young był członkiem elitarnego ANAK Society, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie akademickie i społeczne.
Kariera Wojskowa
Służba w Marynarce Wojennej
Zanim John Young rozpoczął karierę w NASA, służył w United States Navy. Podczas wojny w Korei, jako oficer artylerii na niszczycielu USS Laws, operował na Morzu Japońskim. Jego doświadczenie wojskowe pozwoliło mu na rozwinięcie wyjątkowych umiejętności pilota. Po wojnie, jako pilot testowy w Naval Air Test Center, współpracował z Jamesem Lovellem, testując systemy uzbrojenia myśliwców F-4 Phantom II. W 1962 roku ustanowił dwa światowe rekordy czasu wznoszenia na myśliwcu F-4 Phantom II, osiągając imponującą wysokość 25 000 metrów w zaledwie 227,6 sekundy. John Young przeszedł na emeryturę z marynarki wojennej we wrześniu 1976 roku w stopniu komandora (captain).
Kariera w NASA
Misje Kosmiczne Johna Younga
John Young został wybrany do NASA w 1962 roku, dołączając do drugiej grupy astronautów. Jego kariera kosmiczna obejmowała udział w sześciu misjach. Był pierwszym człowiekiem, który samotnie orbitował wokół Księżyca, co miało miejsce podczas misji Apollo 10 w 1969 roku. W 1972 roku dowodził misją Apollo 16, podczas której spędził trzy dni na powierzchni Księżyca w rejonie Wyżyny Kartezjusza, zbierając 95 kg próbek skał i przejeżdżając ponad 26 km pojazdem LRV. W 1981 roku dowodził historycznym, pierwszym lotem promu kosmicznego Columbia (STS-1), co było uznawane za niezwykle ryzykowne przedsięwzięcie. Pełnił również kluczową funkcję szefa Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office) w latach 1974–1987.
Przegląd Misji Kosmicznych
- Gemini 3 (marzec 1965): Pierwsze testy manewrowania statkiem kosmicznym na orbicie wraz z Gusem Grissomem.
- Gemini 10 (1966): Dowódca misji, ustanowienie rekordu wysokości lotu załogowego (763 km).
- Apollo 10 (1969): Samotne orbitowanie wokół Księżyca.
- Apollo 16 (kwiecień 1972): Dowódca misji, lądowanie na Księżycu.
- STS-1 (1981): Dowódca pierwszego lotu wahadłowca Columbia.
Kluczowe Role i Osiągnięcia
John Young pełnił prestiżową funkcję szefa Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office) w NASA od 1974 do 1987 roku. Jego kariera w przestrzeni kosmicznej trwała łącznie imponujące 34 dni, 19 godzin i 39 minut. W tym czasie wykonał trzy spacery kosmiczne (EVA) o łącznym czasie przekraczającym 20 godzin. Niezwykłym osiągnięciem jest fakt, że brał udział zarówno w programie Apollo, jak i w lotach promów kosmicznych, co czyni go jednym z nielicznych astronautów z tak wszechstronnym i unikalnym doświadczeniem. Oficjalnie przeszedł na emeryturę z NASA 31 grudnia 2004 roku, kończąc tym samym najdłuższą w tamtym czasie karierę astronauty, która trwała ponad cztery dekady.
Osiągnięcia i Nagrody
John Watts Young został uhonorowany prestiżowym Kongresowym Kosmicznym Medalem Honoru (Congressional Space Medal of Honor), co stanowi najwyższe uznanie za jego wybitne zasługi dla eksploracji kosmosu. Jego osiągnięcia obejmują łącznie 34 dni, 19 godzin i 39 minut spędzonych w przestrzeni kosmicznej, rozłożone na sześć kluczowych misji. W ramach tych misji wykonał trzy spacery kosmiczne (EVA) o łącznym czasie ponad 20 godzin. Jego rekordy ustanowione podczas służby w marynarce wojennej, takie jak dwa światowe rekordy czasu wznoszenia na myśliwcu F-4 Phantom II (osiągnięcie 25 000 metrów w zaledwie 227,6 sekundy w 1962 roku), świadczą o jego wyjątkowych, ponadprzeciętnych umiejętnościach pilota.
| Rok | Misja | Rola | Kluczowe Osiągnięcie |
|---|---|---|---|
| 1965 | Gemini 3 | Pilot | Pierwsze testy manewrowania statkiem kosmicznym na orbicie |
| 1966 | Gemini 10 | Dowódca | Rekord wysokości lotu załogowego (763 km) |
| 1969 | Apollo 10 | Pilot modułu dowodzenia | Pierwszy człowiek samotnie orbitujący wokół Księżyca |
| 1972 | Apollo 16 | Dowódca | Lądowanie na Księżycu, dziewiąty człowiek na powierzchni Srebrnego Globu |
| 1981 | STS-1 | Dowódca | Pierwszy lot wahadłowca kosmicznego Columbia |
Kontrowersje i Incydenty
Kariera Johna Younga, mimo swojego heroicznego charakteru, nie obyła się bez pewnych incydentów. Podczas misji Gemini 3 wywołał skandal polityczny, przemycając na pokład nieautoryzowaną kanapkę z peklowaną wołowiną (corned beef sandwich). Incydent ten doprowadził do przesłuchań przed komisją Kongresu USA w sprawie rzekomego złamania procedur bezpieczeństwa żywności. Podczas lądowania misji Gemini 3, gwałtowne szarpnięcie kapsuły rzuciło astronautów na przednią szybę, uszkadzając wizjery w ich hełmach. W trakcie misji Gemini 10 on i Michael Collins doświadczyli silnego podrażnienia oczu przez związek przeciwmgielny stosowany w ich hełmach.
Warto wiedzieć: Incydent z kanapką na pokładzie Gemini 3, choć niewielki w kontekście całego programu kosmicznego, stał się symbolem nieprzewidzianych wyzwań i ludzkiego czynnika w tak zaawansowanych technologicznie przedsięwzięciach kosmicznych.
Ciekawostki i Mniej Znane Fakty
Podczas studiów na Georgia Institute of Technology, John Young brał udział w rejsach szkoleniowych na pancerniku USS Missouri razem z przyszłym astronautą Thomasem Staffordem. Jako jeden z zaledwie dwóch ludzi w historii NASA, Young uczestniczył zarówno w programie Apollo, jak i w lotach promów kosmicznych, co czyni jego karierę wyjątkową. Oficjalnie przeszedł na emeryturę z NASA 31 grudnia 2004 roku, kończąc tym samym najdłuższą w tamtym czasie karierę astronauty, która trwała ponad cztery dekady. John Young zmarł w wieku 87 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo nieustraszonego odkrywcy i bohatera kosmicznego.
John Watts Young, swoim wieloletnim zaangażowaniem, odwagą i przełomowymi osiągnięciami w eksploracji kosmosu, na zawsze zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych astronautów. Jego niezwykła kariera, obejmująca udział w programach Gemini, Apollo i pionierskich lotach promów kosmicznych, stanowi trwałą inspirację dla przyszłych pokoleń badaczy kosmosu i symbol ludzkiej determinacji w dążeniu do odkrywania nieznanego.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy John Young spacerował po księżycu?
Tak, John Young był jednym z dwunastu astronautów, którzy spacerowali po powierzchni Księżyca. Miał to zaszczyt podczas misji Apollo 16 w 1972 roku.
Na cześć kogo nazwano John Young Parkway?
John Young Parkway została nazwana na cześć Johna Younga, astronauty NASA. Jest to autostrada znajdująca się w rejonie Orlando na Florydzie.
Ile razy John Young był w kosmosie?
John Young odbył aż sześć misji kosmicznych podczas swojej kariery w NASA. Był częścią programów Gemini, Apollo i Space Shuttle.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Young_(astronaut)
